Koniec z fikcją "100% czasu na innowacje"

Zastosowanie 50-procentowych kosztów uzyskania przychodu pozwala na znaczne obniżenie podstawy opodatkowania, co skutkuje wyższą pensją netto pracownika (przy zachowaniu tego samego brutto pracodawcy). Aby jednak mechanizm ten był legalny, musi dotyczyć wyłącznie wynagrodzenia za przeniesienie autorskich praw majątkowych do konkretnych, stworzonych przez pracownika utworów.

Urzędy Skarbowe w 2026 roku masowo kwestionują tzw. modele ryczałtowe (np. stałe zapisy w umowie typu: "80% czasu pracy to praca twórcza"). Honorarium autorskie musi być powiązane z faktycznie stworzonym dziełem, a nie z czasem spędzonym w biurze.

Podczas kontroli Urząd Skarbowy nie zadowoli się samym zapisem w umowie o pracę. Inspektorzy zażądają wglądu w materialne dowody powstania utworów (np. commity w repozytorium kodu, projekty graficzne, napisane artykuły) oraz w szczegółową ewidencję powiązaną z systemem wypłat. Brak tych dokumentów oznacza konieczność zapłaty zaległego podatku PIT wraz z odsetkami karnymi.

Kto faktycznie może korzystać z 50% KUP?

Katalog działalności uprawniających do wyższych kosztów jest zamknięty (reguluje go ustawa o PIT). O ile programiści i graficy zazwyczaj nie mają z tym problemu, o tyle w przypadku stanowisk pobocznych w IT i marketingu sytuacja bywa ryzykowna.

Prawo do 50% KUP a wybrane stanowiska

przewiń →

Stanowisko Status Uzasadnienie
Programista (Software Developer) Bezpieczne Tworzy autorski kod źródłowy (programy komputerowe)
Grafik / UI/UX Designer Bezpieczne Działalność twórcza w zakresie sztuk plastycznych / audio-wideo
Copywriter / Content Creator Bezpieczne Tworzy oryginalne teksty o indywidualnym charakterze
Tester Manualny (QA) Ryzykowne / Odrzucane Wykonywanie powtarzalnych testów zazwyczaj nie nosi znamion utworu
Scrum Master / Project Manager Odrzucane Działalność organizacyjna i zarządcza, brak powstania utworu

Ewidencja utworów – Twój jedyny spadochron

Aby bezpiecznie wypłacać honorarium autorskie, pracodawca musi prowadzić (lub wymagać od pracownika) rejestr powstałych dzieł. Ewidencja taka powinna być zamykana i akceptowana przed wypłatą wynagrodzenia za dany miesiąc.

Co więcej, wyodrębnienie honorarium musi być mierzalne. Najbezpieczniejszą i powszechnie akceptowaną metodą przez organy podatkowe jest rozliczenie oparte na ewidencji czasu pracy, w którym pracownik precyzyjnie wskazuje, ile godzin poświęcił na stworzenie danego utworu, a ile na tzw. prace administracyjno-utrzymaniowe.

przewiń →

Prawidłowy podział czasu pracy programisty (przykład do KUP)
Zamiast tworzyć ręczne arkusze Excel, zintegruj ewidencję utworów z systemem do zarządzania zadaniami (np. Jira, Asana, Trello). Wymagaj od pracowników oznaczania zadań twórczych specjalnym tagiem i raportowania tam czasu. To zautomatyzuje proces generowania comiesięcznych załączników do listy płac.

Roczny limit – o czym trzeba pamiętać?

Zastosowanie 50% KUP nie jest nielimitowane. Łączne koszty uzyskania przychodów z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich nie mogą w roku podatkowym przekroczyć określonej kwoty, która jest powiązana z pierwszym progiem podatkowym.

W 2026 roku limit ten wynosi nadal 120 000 zł. Po przekroczeniu tej kwoty przez pracownika, pracodawca (płatnik) ma obowiązek naliczać standardowe koszty uzyskania przychodu (z reguły 250 zł miesięcznie), co spowoduje nagły spadek wynagrodzenia netto pracownika w ostatnich miesiącach roku.

Podstawa prawna: Art. 22 ust. 9 pkt 3 (dot. praw autorskich) oraz art. 22 ust. 9b (katalog branż) Ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kwestie definicji utworu reguluje z kolei Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Art. 1).